Во пресрет на 15 Октомври – Меѓународниот ден на руралната жена, АГТИС, во соработка со ОТВ, ги презентира дел од наодите и согледувањата произлезени од долгогодишната работа на терен во Пелагонискиот регион, сопствените истражувања и анкети на АГТИС, како и од податоците и анализите што со години ја следат положбата на руралните жени.

Во изминатите години АГТИС континуирано работи со граѓаните во Пелагонија, особено на прашањата поврзани со родовата еднаквост, пристапот до институциите, економската независност на жените, дигиталната писменост, земјоделството, локалното учество и остварувањето на граѓанските права.

Ова искуство покажува една важна реалност:

Руралната жена е еден од носечките столбови на земјоделството и семејната економија, но нејзиниот труд сè уште не е проследен со еднаква сопственост, економска моќ и учество во донесувањето одлуки.

Жените ја работат земјата, но мажите најчесто се носители на земјоделските стопанства

Податоците за Пелагонискиот регион ја покажуваат оваа нееднаквост на особено јасен начин.

Околу 90% од носителите на индивидуалните земјоделски стопанства во регионот се мажи, додека жените претставуваат околу 64% од членовите на домаќинствата ангажирани во индивидуалните земјоделски стопанства.

Тоа значи дека жените се значително присутни во реалната работа на земјоделските стопанства, но многу поретко се формално препознаени како нивни носители.

Овој податок ја отвора суштинската дилема:

Кој работи, а кој поседува? Кој придонесува, а кој одлучува?

Токму овие прашања АГТИС ги следи низ долгогодишната работа со руралните заедници.

Сопственоста и наследувањето остануваат сериозна бариера

Проблемот со сопственоста на имотот не е само економско прашање. Тој е поврзан и со традиционалните модели на наследување.

Податоците што АГТИС ги следи низ својата работа покажуваат дека жените сè уште се соочуваат со пречки при стекнувањето и задржувањето на сопственост, а традиционалните очекувања често влијаат врз одлуката жената да се откаже од наследниот дел во корист на машките членови на семејството.

Во руралните средини, жените се директни сопственички на само мал дел од недвижниот имот, додека нивното учество како сопственички на земјоделско земјиште исто така останува значително пониско од учеството на мажите.

За АГТИС, ова е особено важно прашање затоа што жената која нема имот на свое име има помала економска сигурност и помалку можности самостојно да располага со ресурси, да инвестира или да развие сопствена економска активност.

Руралната жена не е само „помош“ во земјоделството

Друг важен наод од истражувањата и теренската работа е потребата да се промени начинот на кој се гледа улогата на жената во земјоделството.

Жената не е само сопруга, мајка или „помош“ на семејната фарма.

Таа е работничка, производителка, претприемачка, чуварка на семејното производство и потенцијална носителка на земјоделско стопанство.

Нашата теренска работа покажува дека жените имаат интерес за дополнителни знаења, обуки и развој на сопствени економски активности, но дека често им е потребна и подолгорочна поддршка за тие можности навистина да ги искористат.

Ова е важен сигнал: не е доволно само да им се каже на жените дека имаат можности – потребно е да им се помогне тие можности реално да ги искористат.

Истражувањата на АГТИС: дигиталниот јаз е нова бариера

АГТИС спроведе посебна анкета за степенот на дигитална писменост и користењето на е-услугите од страна на жените и девојките во Пелагонискиот плански регион.

Истражувањето го отвори прашањето дали дигитализацијата навистина ги прави услугите подостапни за жените или, напротив, за дел од нив создава нови административни бариери.

АГТИС во рамките на оваа работа посебно ја разгледуваше поврзаноста меѓу дигиталната писменост, пристапот до интернет, познавањето на електронските услуги и способноста на жените самостојно да ги остваруваат своите граѓански права.

Кога услугите за имот, субвенции, документи и комуникација со институциите сè повеќе се префрлаат во дигитална форма, недоволната дигитална писменост може да стане нова форма на исклученост.

АГТИС со години го следи проблемот од терен

Уште во претходните години организацијата реализираше активности и проекти насочени кон руралните заедници, родовата еднаквост, граѓанското учество и директното известување од теренот.

Преку „Рурално Community Reporting преку Отворена ТВ“, АГТИС развиваше теренска мрежа на репортери во пелагониските општини, со цел граѓаните и нивните проблеми да добијат поголема видливост во локалниот јавен простор.

Потоа, преку „Родово сензитивна агенда преку Отворена ТВ“, АГТИС продолжи да ги отвора прашањата поврзани со женските права, родовата еднаквост и проблемите со кои жените се соочуваат во секојдневниот живот.

Оваа континуирана работа е основата врз која АГТИС денес ги гледа новите предизвици – од економската и имотната нееднаквост до дигиталната исклученост.

Потребно е правата да се остварат и во реалниот живот

Формалната еднаквост пред законите не е доволна ако жената на терен не може да го оствари своето право.

Потребни се подобра информираност за правата од наследување и сопственост, поголема достапност на институциите во руралните средини, поддршка за жените земјоделки, пристап до обуки, финансии и менторство, како и дигитална едукација и практична помош при користењето на е-услугите.

Руралната жена не треба да биде само работна сила на семејната фарма. Таа треба да биде сопственичка, носителка на економска активност и рамноправна учесничка во одлучувањето.

Во пресрет на 15 Октомври, АГТИС потсетува:

Проблемот не почнува и не завршува со еден меѓународен ден.

Тој се гледа секој ден – на нивата, во семејниот дом, во имотниот лист, пред шалтерот и денес сè повеќе пред екранот.

Затоа и решението мора да биде секојдневно: на терен, со граѓаните и со институциите.

И токму затоа АГТИС и ОТВ продолжуваат. Продолжуваме да бидеме таму каде што се создаваат приказните – во руралните средини, меѓу жените и граѓаните, да ги слушаме нивните искуства, да ги пренесуваме нивните проблеми и да отвораме теми кои заслужуваат внимание.

Преку ОТВ, АГТИС и понатаму ќе ги пренесува приказните на жените од руралните средини, нивните секојдневни проблеми, нивните успеси и нивните барања. Ќе продолжиме да зборуваме за она што често останува невидливо и да ги претвораме приказните од теренот во јавни прашања што можат да донесат промена.

Зашто видливоста е првиот чекор кон промена. А АГТИС и ОТВ продолжуваат да работат токму на тоа – да се слушне гласот на жените, да се видат проблемите и да се менуваат работите.